آن کس‏ که دست دهنده خویش را از بستگانش باز دارد، تنها یک دست از آنها بازداشته، اما از خویشتن دستهای فراوانی برگرفته است، ولی آن کس که بال محبت را بگستراند دوستی ‏اقوامش ادامه خواهد یافت.

خطبه 23 نهج البلاغه از سخنانی است که امام علی(ره) ایراد فرموده است، در آن فقرا را به زهد و ثروتمندان را به ‏محبت ‏سفارش می‏کند.
مواهب الهی متناسب با استعدادهاست: مواهب الهی همچون قطره‏های باران از آسمان به زمین می‏بارد و به هر کس‏ سهمی زیاد یا کم می‏رسد، بنابراین هنگامی که یکی از شما برای برادر خود برتری در مال‏ و همسر و فرزند ببیند نباید موجب فتنه گردد، (و بر او حسد و رشک برد) زیرا مسلمان‏ تا وقتی که دست ‏به عمل پستی نزده که از آشکار شدنش شرمنده باشد و مردم پست آنرا وسیله هتک حرمتش قرار دهند، به مسابقه دهنده ماهری می‏ماند که منتظر است در همان دور اول ببرد و ضرری نبیند.
 
همچنین مسلمانی که از خیانت ‏به دور باشد، انتظار دارد یکی از دو خوبی نصیبش گردد: یا عمر او پایان یافته و دعوت الهی فرا رسد و آنچه خداوند در آخرت برایش مهیا کرده بهتر است و یا خداوند او را روزی دهد و صاحب همسر و فرزند و ثروت گردد، در عین اینکه دین و شخصیت ‏خود را نگاه داشته است، اما بدانید ثروت و فرزندان کشته‏های این جهانند و عمل صالح و نیک، زراعت آخرت است ‏و گاهی خداوند این هر دو را به افرادی می‏بخشد.
 
از آنچه خداوند اعلام خطر کرده است ‏بر حذر باشید... و از خداوند بترسید به طوری که به گناهی که نیاز به عذرخواهی دارد آلوده نشوید، و در کارها ریا و تظاهر و خودنمایی به خرج ندهید، چون هر کس کاری برای غیر خدا انجام‏ دهد، خداوند او را به همان کس وا می‏گذارد! از خدا می‏خواهیم که درجات شهیدان و زندگی سعادتمندان و همنشینی‏ پیامبران را به ما عنایت کند!
 
 
هیچ کس از بستگانش بی‏نیاز نیست: ای مردم انسان هر اندازه که ثروتمند باشد از بستگان و اقوام خود بی‏نیاز نیست که ‏از وی با زبان و دست دفاع کنند، خویشاوندان بزرگترین گروهی هستند که از انسان پشتیبانی ‏می‏کنند و پراکندگی و ناراحتی او را از بین می‏برند، در آن هنگام که حادثه‏ای پیش‏آید آنها نسبت‏ به او پر عاطفه‏ترین مردمند... نام نیک و معروفیت‏ به پاکی را که خداوند عطا فرماید بهتر از ثروتی است که کسی برای دیگری به ارث می‏گذارد.
 
و قسمتی دیگر از این خطبه است: آگاه باشید نباید از بستگان بینوای خود رو برگردانید و از آنان چیزی را دریغ ‏کنید که نگاهداشتنش زیادی نمی‏آورد و از بین رفتنش کمبودی ایجاد نمی‏نماید، آن کس‏ که دست دهنده خویش را از بستگانش باز دارد، تنها یک دست از آنها بازداشته، اما از خویشتن دستهای فراوانی برگرفته است، ولی آن کس که بال محبت را بگستراند دوستی ‏اقوامش ادامه خواهد یافت.
 
سید رضی می‏فرماید: «الغفیره‏» در اینجا به معنی کثرت و فراوانی است، چنانکه جمعیت زیاد را «الجم‏الغفیر» می‏گویند و نقل شده که به جای ‏«الغفیرة..» «عفوة من اهل او مال‏» بوده است، و «عفوة‏» به معنی نمونه خوب است از میان یک جنس که انتخاب شود، چنانکه گفته ‏می‏شود: «اکلت عفوة الطعام‏»، یعنی قسمتهای خوب غذا را خوردم و چه عالی است مطلبی که امام(ع) در جمله «و من یقبض یده عن عشیرته...» تا آخر سخن ایراد کرده است!...، زیرا کسی که نیکی های خود را از بستگانش قطع کند تنها یک یاور از آنها گرفته است، ولی ‏هنگامی که نیاز و احتیاج شدید به یاری آنان داشت، آنها به ندای او پاسخ نمی‏گویند، پس خود را از یاوران بسیاری محروم ساخته است.
 
«فان الامر ینزل من السماء...» در ابتدای خطبه امام(ع) به این نکته اشاره می‏فرماید: همچنان که ‏باران از آسمان می‏بارد و هر زمینی نسبت‏ به استعداد خود از آن بهره می‏گیرد و گودالها آب آنرا در خود نگه می دارند، سهم انسانها هم از مواهب الهی مختلف ‏است و این بستگی به لیاقت افراد و نظامات اجتماعی دارد.
 
«فلا تکونن له فتنة...» در اینجا امام(ع) حسادت را نکوهش نموده است. باید توجه داشت که‏ حسد آن است که انتظار زوال نعمت دیگران را داشته باشیم و یا در صدد زوال ‏آن برآئیم، ولی دیدن نعمت دیگران و علاقه مند شدن به اینکه خود نیز آن نعمتها را داشته باشیم و برای به دست آوردن آن بکوشیم، حسادت نخواهد بود، بلکه‏ نام آنرا «غبطه‏» می گذارند و این صفتی است که سر تکامل انسان در آن نهفته است. حسادت یک بیماری روحی است که غالبا جسم را بیمار می‏سازد، علی(ع) می‏فرماید: «صحة الجسد من قلة الحسد: تندرستی بستگی به کمی حسادت دارد.»
 
«فی غیر ریاء و لا سمعة...» در این جمله امام(ع) دستور به عمل خالص و بدون ریا می‏دهد، پیغمبر اسلام(ص) می‏فرماید: «ان اخوف ما اخاف علی امتی الریاء فی العمل الاوان الریاء فی العمل هو الشرک الخفی‏» «از هر چیز بیشتر برای امتم از ریا در عمل‏ می‏ترسم، آگاه باشید! ریا و تظاهر، شرک پنهانی است‏»